Μαθήματα Φύλου Φιλοσοφικής Σχολής
Ακαδημαϊκό Έτος 2008-2009

ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας

Θέματα κοινωνικής & οικονομικής οργάνωσης: Οικονομική ανθρωπολογία
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Α. Μπακαλάκη
Κωδικός Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας: ΛΑΚ 402

Παρουσιάζονται εθνογραφικά παραδείγματα που αναδεικνύουν τη διαπολιτισμική ποικιλομορφία που εμφανίζουν οι διαδικασίες της παραγωγής, της ανταλλαγής και της κατανάλωσης αγαθών καθώς και η συμμετοχή των ανδρών και των γυναικών στις διαδικασίες αυτές. Εξετάζονται επίσης οι πολιτισμικοί προσδιορισμοί και οι πολιτικές και ηθικές συνδηλώσεις  όρων όπως, «αγαθό», «εμπόρευμα», «δώρο», «χρήμα», «επένδυση» ή «κέρδος»,  αλλά και οι πολλαπλές σημασίες της ίδιας της έννοιας του «οικονομικού».  Η επισκόπηση των κυριότερων θεωριών που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της οικονομικής ανθρωπολογίας εστιάζει ιδιαίτερα σε προσεγγίσεις που ανιχνεύουν τους τρόπους με τους οποίους τα υλικά αγαθά προσλαμβάνονται ως έμφυλα πρόσωπα και αντίστροφα, τα  πρόσωπα αντιμετωπίζονται ως πράγματα. Τα σχετικά εθνογραφικά παραδείγματα δεν προέρχονται μόνο από φυλετικές ή παραδοσιακές κοινωνίες, αλλά αφορούν επίσης σύγχρονα φαινόμενα όπως ο καταναλωτισμός. 

Τμήμα Φιλολογίας

Σπουδές φύλου και ανθρωπιστικές επιστήμες
(3 ώρες, 3 δ.μ.) 
Διδάσκουσα: Θ.-Σ. Παυλίδου
Κωδικός Τμήματος Φιλολογίας: ΓΛΩ/ΓΣΓ400

Οι Σπουδές Φύλου (Γυναικείες Σπουδές) είναι μια (πολυ-, δι-)επιστημονική περιοχή που άρχισε να αναπτύσσεται από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, ως απόρροια του φεμινιστικού κινήματος, γύρω από τον άξονα του φύλου και θέτοντας ερωτήματα όπως λ.χ.: ποιος είναι ο αντίκτυπος των κοινωνικά κατασκευασμένων διαφορών ανάμεσα στα φύλα στην παραγωγή της επιστημονικής γνώσης, στην αντικειμενικότητα της επιστήμης κ.ά. Στο συγκεκριμένο μάθημα, που είναι σπονδυλωτό, επιδιώκεται ύστερα από μια πρώτη εισαγωγή στις Σπουδές Φύλου, η σύνδεση της προβληματικής του φύλου με διάφορα γνωστικά αντικείμενα των Ανθρωπιστικών Επιστημών εξετάζοντας τις συνέπειες για την διαμόρφωση των θεωριών και της μεθοδολογίας στους αντίστοιχους επιστημονικούς χώρους.

Γλωσσικός σεξισμός και η διεκδίκηση του συμβολικού
(3 ώρες, 3 δ.μ.) 
Διδάσκουσα: Θ.-Σ. Παυλίδου
Κωδικός Τμήματος Φιλολογίας: ΓΛΩ 395

Στόχος του μαθήματος είναι να εξετάσει τη σχέση γλώσσας και κοινωνίας, και ειδικότερα τη σχέση γλώσσας και φύλου. Η προβληματική, που θα αναπτυχθεί στη βάση διαφορετικών κοινωνιογλωσσολογικών θεωριών (σε συνδυασμό με φεμινιστικές προσεγγίσεις του φύλου), περιλαμβάνει ζητήματα όπως: πώς προκύπτει ο γλωσσικός σεξισμός και πώς αντιμετωπίζεται, πώς διαπλέκονται το γλωσσικό σύστημα και η χρήση του στην (ανα)παραγωγή (έμφυλων) σχέσεων εξουσίας, ποιος ο ρόλος των νοητικών αναπαραστάσεων και των στερεοτύπων κτλ.

Τμήμα Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής

Εκπαίδευση και φύλο
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Σ. Ζιώγου
Κωδικός Τμήματος Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής: Π 1404

Σκοπός του σεμιναρίου είναι η εξοικείωση των φοιτητριών/τών: α) με τις ποικίλες επιστημονικές προσεγγίσεις για τις διχοτομίες του φύλου στην εκπαίδευση, με έμφαση στην ιστορική-φιλοσοφική προσέγγιση και β) με τη σύγχρονη μεθοδολογία έρευνας της διάστασης του φύλου στην εκπαίδευση.
Θεματικές περιοχές:
-Διεπιστημονικές προσεγγίσεις (κοινωνιολογικές θεωρίες για το φύλο στην εκπαίδευση, ψυχολογικές-παιδαγωγικές προσεγγίσεις)
-Ιστορικές και φιλοσοφικές προσεγγίσεις (φύλο και ιστορία, διαστάσεις της γυναικείας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, ιστορία των παιδαγωγικών ιδεών και ο παράγοντας του φύλου)
-Μεθοδολογικές προσεγγίσεις (η φεμινιστική οπτική για την επιστήμη και την έρευνα, η έρευνα δράσης και παρέμβασης στην εκπαίδευση, αυτοβιογραφία και προφορική ιστορία)
-Η σύγχρονη έρευνα για το φύλο στην εκπαίδευση (η εκπαιδευτική πραγματικότητα και ο παράγοντας του φύλου στην εκπαιδευτική διαδικασία, ταυτότητες φύλου στην εφηβεία και επιλογές ζωής, εκπαίδευση-φύλο-ιδιότητα του πολίτη)
Το σεμινάριο ολοκληρώνεται με την εκπόνηση και παρουσίαση εργασιών των φοιτητριών/τών.

Τμήμα Ψυχολογίας

Συμβουλευτική γυναικών
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Χ. Αθανασιάδου
Κωδικός Τμήματος Ψυχολογίας: 432

Στόχος του μαθήματος είναι να εξοικειωθούν οι φοιτητές και φοιτήτριες με τη φιλοσοφία, την ιδεολογία και τις πρακτικές της φεμινιστικής οπτικής στην αντιμετώπιση αναγκών ψυχο-κοινωνικής στήριξης των γυναικών και να έρθουν σε επαφή με πρακτικές συμβουλευτικής γυναικών. Ειδικότερα, θεματικές ενότητες του μαθήματος αποτελούν: βασικές αρχές της φεμινιστικής συμβουλευτικής, αυτοεκτίμηση και εικόνα του σώματος στις γυναίκες, συμβουλευτική ανέργων γυναικών, γυναικών που επιστρέφουν στην αγορά εργασίας και γυναικών που επιθυμούν να συνδυάσουν τη μισθωτή εργασία με την οικογένεια, συμβουλευτική κακοποιημένων γυναικών και συμβουλευτική για την υπογονιμότητα.

Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Φύλο και γλώσσα
(3 ώρες, 3 δ.μ.) 
Διδάσκουσα: Μ. Μακρή-Τσιλιπάκου                                                                              
Κωδικός Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας: Γλ4-440Ε      
Το μάθημα διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα

Language as a form of social behaviour both reflects and helps to perpetuate deeply held cultural attitudes such as those concerning the relationships between women and men. Our everyday speech reflects the ‘superiority’ of the male and the ‘inferiority’ of the female. By comparing the ways women and men are represented in the structure of language as well as gender-specific uses of language, this course attempts to expose the linguistic discrimination experienced by women both in the way general language use treats them and in the way they are taught to use the language. Note: This course presupposes some knowledge of sociolinguistic matters which can only be assured if students also take or have already taken the course Ling 4-363E in the same or a previous semester.

Αφρικανο-Αμερικανίδες συγγραφείς
(3 ώρες, 3 δ.μ.) 
Διδάσκουσα: Δ. Παστουρματζή
Κωδικός Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας: Λογ7-369Ε 
Το μάθημα διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα

The course aims at introducing students to the novels of major black women writers who have had a great impact on African-American literature. It examines their political awareness of the black female author, their concern with class, race, and gender, as manifested in their depiction of the black experience. It also focuses on the writers’ conscious attempt to correct the literary image of the black woman and to extend the black aesthetic thematically and stylistically.

 

ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Τμήμα Φιλολογίας

Έμφυλες και φυλετικές αναπαραστάσεις σε πεζογραφικά κείμενα του 19ου και του 20ού αιώνα
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Μ. Μικέ
Κωδικός Τμήματος Φιλολογίας: ΝΕΦ 261

Σε πεζογραφικά κείμενα του 19ου και του 20ού αιώνα (για παράδειγμα των Α.Ρ. Ραγκαβή, Αχ. Λεβέντη, Βασ. Νικολαΐδη, Σπ. Ζαμπέλιου, Γ.Μ. Βιζυηνού, Μ. Καραγάτση, Ά. Τερζάκη, Μ. Δούκα και Ρ. Γαλανάκη) εξετάζονται μέσα από το βλέμμα της πολιτισμικής εικονολογίας αναπαραστάσεις αρρενωπότητας, θηλυκότητας, ετερότητας. Δίνεται έμφαση στους αφηγηματικούς τρόπους με τους οποίους ενισχύονται ή/και υπονομεύονται από τους συγγραφείς έμφυλα και φυ-λετικά στερεότυπα.

Τμήμα Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής

Προσεγγίσεις στην ιστορία της γυναικείας εκπαίδευσης στην Ελλάδα
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Ρ. Ζιώγου-Καραστεργίου
Κωδικός Tμήματος Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής: Π 1501

Σκοπός του σεμιναρίου είναι: 1) η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τον προβληματισμό που αναπτύχθηκε ιστορικά στον χώρο της ευρωπαϊκής και της ελληνικής διανόησης, γύρω από τη φύση, τον ρόλο και την εκπαίδευση των γυναικών, 2) η μελέτη της πορείας της εξέλιξης της γυναικείας εκπαίδευσης στην Ελλάδα και 3) η διερεύνηση μεθοδολογικών ζητημάτων στην προσέγγιση των ιστορικών πηγών.
Περιεχόμενο – Θεματικές Ενότητες:
α) Ιστορικές και Φιλοσοφικές προσεγγίσεις:

  • Ιστορία των παιδαγωγικών ιδεών και ο παράγοντας του φύλου (η διαχρονικότητα στην εξέλιξη του σχετικού προβληματισμού: Διαφωτισμός, Νεοανθρωπισμός, Κοινωνιοβιολογία, Ρομαντισμός, Νέα Αγωγή, 20ος αιώνας).
  • Φύλο και Ιστορία (ορολογία, Ιστορία των γυναικών/οι γυναίκες στην Ιστορία, παραδοσιακές και σύγχρονες διχοτομίες σχετικά με το φύλο).

β) Διαστάσεις της γυναικείας εκπαίδευσης στην Ελλάδα: ιστορική εξέλιξη

  • Δικαίωμα πρόσβασης και εξέλιξη της εκπαίδευσης των γυναικών στην Α/θμια, Β/θμια και Γ/θμια Εκπαίδευση∙ οι πρώτες γυναίκες εκπαιδευτικοί: προφίλ, δράση, ρόλος, ταυτότητα.
  • Μεθοδολογικές προσεγγίσεις για το φύλο στην εκπαίδευση (αυτοβιογραφία και προφορική ιστορία, η σημασία της προφορικής ιστορίας στη μελέτη των γυναικείων θεμάτων, μεθοδολογικά ερωτήματα για τη συνέντευξη/ φεμινιστική προσέγγιση, παραδείγματα ανάλυσης προφορικού λόγου).

Στο πλαίσιο του σεμιναρίου οι φοιτητές/τριες αναλαμβάνουν τη μελέτη ιστορικών πηγών (λογοτεχνικών, αυτοβιογραφικών, νομοθετικών κειμένων), με βάση συγκεκριμένη μεθοδολογική προσέγγιση και την παρουσίαση με τη μορφή γραπτών εργασιών των πορισμάτων της μελέτης τους.

Τμήμα Ψυχολογίας

Tαυτότητες φύλου στην εφηβεία και το σχολικό πλαίσιο
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: B. Δεληγιάννη-Kουϊμτζή
Κωδικός Τμήματος Ψυχολογίας: 357

Tο μάθημα οργανώνεται με τη μορφή σεμιναρίου και επικεντρώνεται στην εξέταση της ανδρικής και γυναικείας εμπειρίας κατά την εφηβική ηλικία, καθώς και στο ρόλο του σχολείου ως πλαισίου στη διαμόρφωση των ταυτοτήτων φύλου. Περιλαμβάνονται οι παρακάτω ενότητες:
• H κοινωνική κατασκευή των ταυτοτήτων φύλου
• H φεμινιστική προσέγγιση στη συμβουλευτική εφήβων και ο ρόλος
του σχολικού ψυχολόγου
• H διαμόρφωση των ταυτοτήτων φύλου στην οικογένεια και το σχολείο
• Tο περιεχόμενο των ταυτοτήτων φύλου

Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Σεξουαλικότητα και φύλο στον σύγχρονο κινηματογράφο
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Ν. Ρέλινγκ
Kωδικός Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας: Λογ8-359Ε
Το μάθημα διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα

This course aims to introduce the basic tenets and problematics of feminist film theory. It covers both sociological and psychoanalytic approaches to contemporary cinema, representations of femininity and masculinity, the specificity of cinematic signification, psychoanalytic notions of cinematic discourse (such as the economy of the gaze, voyeurism, fetishism, fantasy, identification), the ethics of the gaze, the screening of the male and female body, the intersection of race, class and sexuality with sexual difference, and gender as performance. The course consists of a screening once a week followed by a discussion of the set film and relevant critical articles. Both Hollywood and independent films are included in the course.

Η πολιτική της φυλής και του φύλου στην αμερικανική κουλτούρα: Αφρικανοαμερικανοί συγγραφείς 
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Δ. Παστουρματζή
Κωδικός Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας: Λογ7-367
Το μάθημα διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα

Ο στόχος του μαθήματος είναι να εξερευνήσει την πολιτική αφύπνιση της μαύρης κοινότητας και τις πολιτικές στρατηγικές που χρησιμοποιήθηκαν από μαύρους συγγραφείς (άνδρες και γυναίκες) στη λογοτεχνία για την καταπολέμηση του ρατσισμού, του σεξισμού και της ομοφοβίας. Θα μελετηθούν πολιτικά κείμενα, διηγήματα και μυθιστορήματα με στόχο να αναδειχθούν οι προσπάθειες των μαύρων συγγραφέων να υπονομεύσουν τα ιστορικά στερεότυπα της φυλής και του φύλου. Επίσης, θα εξερευνηθεί η λογοτεχνική αναθεώρηση της εικόνας, της ταυτότητας και της υποκειμενικότητας των Αφρικανοαμερικανών, με βάση τους παράγοντες φυλή, φύλο, και σεξουαλικότητα και θα αναδειχθούν οι διαφορές στην οπτική γωνία των ανδρών και των γυναικών.

Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Ειδικά θέματα 16ου αιώνα 
(2 ώρες, 2 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Μ. Λιτσαρδάκη
Κωδικός Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας: 2213
Το μάθημα διδάσκεται στη γαλλική γλώσσα

Αντικείμενο του μαθήματος είναι η μελέτη της γυναίκας μέσα στη λογοτεχνία και την κοινωνία της Γαλλίας του 16ου αιώνα. Τα ερωτήματα που τίθενται αφορούν στη γυναίκα ως λογοτεχνικό αντικείμενο, αφενός, και ως κοινωνικό υποκείμενο, αφετέρου. Οι επιρροές, οι παραδόσεις και οι αρχές που διέπουν τους δύο χώρους, λογοτεχνία-κοινωνία, εξετάζονται μέσα από κείμενα της εποχής ώστε να διαφανούν οι ποικίλες όψεις της γυναικείας υπόστασης και ο ρόλος της γυναίκας αντίστοιχα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε κείμενα γυναικών συγγραφέων, όπου η προσέγγιση της γυναίκας ως υποκειμένου της λογοτεχνίας και ως παραγωγού του λόγου σ’ έναν χώρο κατεξοχήν αντρικό, αποκαλύπτει τις ευαισθησίες, τις διαφορές και τις ανησυχίες της γυναικείας συνείδησης.