Μαθήματα Φύλου Φιλοσοφικής Σχολής
Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013

ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας

Εισαγωγή στη λαογραφία και την κοινωνική ανθρωπολογία
(3 ώρες, 3 δ.μ.) 
Διδάσκουσα: Ε. Σκουτέρη-Διδασκάλου
Κωδικός Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας: ΛΑΚ 101

Το μάθημα αυτό, που εισάγει σε μια γενική, συνθετική, κριτική και αναστοχαστική ανθρωπολογική προσέγγιση, που μοιράζεται παρόμοιους προβληματισμούς και μελετάει τις ίδιες κοινωνικές πραγματικότητες με την ιστορία, την αρχαιολογία και τις άλλες κοινωνικές επιστήμες, επιχειρεί (α) να συνθέσει παραδείγματα και θεωρητικές προτάσεις από ένα ευρύτερο γνωστικό πεδίο, (β) να εντάξει την Ανθρωπολογία και τη Λαογραφία στα στο επιστημολογικό τους πλαίσιο και στα ιστορικά τους συμφραζόμενα (Κοινωνική Ανθρωπολογία, Πολιτισμική Ανθρωπολογία και Εθνολογία, Λαογραφία, Εθνογραφία και επιτόπια έρευνα), (γ) να διερευνήσει την πολιτισμική πολιτική, την ιδεολογία και τις κοινωνικές επιπτώσεις των πρακτικών διάκρισης (όπως π.χ., ρατσισμός, εθνικισμός, γενοκτονία, εθνοκάθαρση, φονταμενταλισμός, πολιτισμικός ιμπεριαλισμός, σεξισμός και άλλες κοινωνικές διακρίσεις) και (δ) να εξετάσει αναλυτικές έννοιες και προτάσεις (όπως φυλή, κοινωνία, πολιτισμός, λαός, παράδοση, αλλά και πολυπολιτισμός και τοπικότητες, τοπικότητα/παγκοσμιοποίηση, ταυτότητα/ετερογένεια).
Στόχος του μαθήματος είναι να όχι μόνο να παρουσιάσει τους βασικούς ορισμούς, τις κεντρικές έννοιες και τα θεωρητικά και μεθοδολογικά εργαλεία της επιστήμης, αλλά και να προσφέρει μια ειδικά ανθρωπολογική οπτική σε ζητήματα πολιτισμικής ταυτότητας και ετερότητας τόσο σε σχέση με καταστάσεις του παρελθόντος όσο και ως προς σύγχρονα πολιτικά ζητήματα.

Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Η πολιτική της φυλής και του φύλου στον αμερικανικό πολιτισμό: Αφρικανο-Αμερικανίδες συγγραφείς
Διδάσκουσα: Δ. Παστουρματζή
Κωδικός Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας: Λογ7-369Ε
Το μάθημα διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα

The course aims at introducing students to the African-American literary tradition. It focuses on the works (essays, short stories, novels) of major black writers from various historical periods, and examines their works from different theoretical perspectives. It probes into the black experience in the United States as it is registered and represented in specific works of art. It clarifies the political awareness and strategies of black writers, as well as their concern with race, gender, class, sexuality and identity. Assessment: Final exam and/or research project(s).

Σκηνικές αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας
(3 ώρες, 3 δ.μ.)
Διδάσκουσα: Ε. Σακελλαρίδου
Kωδικός Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας: Λογ8-429Ε
To μάθημα διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα

During the 1970s feminist theatre research, in conjunction with the feminist movement and the parallel development of feminist theory, introduced to the theatrical field the perspective of gender difference and sexual desire, thus complicating the problematics of representation and the identity of the gaze in the construction and reception of the spectacle. This quest led to specific aesthetic forms and strategies of representation, which are now widely used by diverse marginalized social groups for the deconstruction of gender stereotypes of the dominant culture. Their common target is to promote alternatives of multivalent representation that take into account such parameters as gender, race, ethnicity and sexual preference. The course will be taught through an analysis of representative theatrical scripts and a parallel discussion of relevant theoretical texts.

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας

Εισαγωγή στις σπουδές φύλου (gender studies) και στις ανδρικές σπουδές (men’s studies). Φύλο και βία στη λογοτεχνία του εικοστού αιώνα.
Διδάσκουσα: Σ. Δεληανίδου
Κωδικός Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας: ΒΚ0120

Στόχος του σεμιναρίου είναι η εισαγωγή στις σπουδές φύλου (gender studies) και στις ανδρικές σπουδές (men’s studies) και η πρακτική εφαρμογή τους. Η πολιτιστική κατασκευή της διαφοροποίησης των φύλων βασίζεται στην ιδέα της δύναμης του άνδρα να τραυματίσει και στη δεκτικότητα/στην ανεκτικότητα της γυναίκας να τραυματιστεί. Σε λογοτεχνικά κείμενα του εικοστού αιώνα εξετάζονται μεταξύ άλλων οι διαφορετικοί συσχετισμοί βίας και η δυναμική τους όσον αφορά τις σχέσεις καθώς και ετεροκοινωνικές και ομοκοινωνικές σχέσεις βίας. Ασχολούμαστε με την ευρεία έννοια της βίας, η οποία περικλείει όχι μόνο τη σωματική αλλά και την ψυχολογική βία.
Τρόπος αξιολόγησης: Συνεπής και ενεργή συμμετοχή, προφορική παρουσίαση και γραπτή εργασία.

 

ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Τμήμα Φιλολογίας

Σπουδές φύλου και ανθρωπιστικές επιστήμες
(3 ώρες, 3 δ.μ.) 
Διδάσκουσες: Θ.-Σ. Παυλίδου, Μ. Μικέ, Κ. Κίτση-Μυτάκου
Κωδικός Τμήματος Φιλολογίας: ΓΛΩ/ ΓΣΓ 400

Στόχος του μαθήματος είναι η εισαγωγή σε βασικά ζητήματα που έθεσαν οι Σπουδές Φύλου –ως απόρροια του φεμινιστικού κινήματος– σε σχέση με την παραγωγή και τη διδασκαλία της επιστημονικής γνώσης, λ.χ. ποιος είναι ο αντίκτυπος των κοινωνικά κατασκευασμένων διαφορών και ανισοτήτων ανάμεσα στα φύλα στη διαμόρφωση των γνωστικών αντικειμένων, θεωριών, μεθοδολογιών στον χώρο της επιστήμης. Μέρος του μαθήματος θα είναι σπονδυλωτό, με τη συνδρομή συναδέλφων από διάφορες περιοχές των Ανθρωπιστικών Επιστημών, επιδιώκοντας την εξέταση των παραπάνω ζητημάτων στο πλαίσιο π.χ. της Ανθρωπολογίας, Ιστορίας, Παιδαγωγικής, Νεοελληνικής Φιλολογίας κτλ. Κεντρική θέση σε αυτούς τους προβληματισμούς καταλαμβάνει η εννοιολόγηση του φύλου: το φύλο ως επιτέλεση (Judith Butler) θα αποτελέσει μια βασική αντίληψη που διατρέχει ολόκληρο το μάθημα συμπεριλαμβανομένης και της εργασίας.
Αξιολόγηση: α) γραπτή εργασία και β) προφορική παρουσίαση ή γραπτή εξέταση

Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας

Συμβολική σκέψη και ιδεολογία. Ανθρωπολογία του σώματος
Διδάσκουσα: Α. Μπακαλάκη
Κωδικός Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας: ΛΑΚ 314

Εξετάζονται οι κυριότερες ανθρωπολογικές προσεγγίσεις που αφορούν τη σχέση μεταξύ της βιολογικής υποδομής και της πολιτισμικής δημιουργικότητας που χαρακτηρίζει το ανθρώπινο είδος. Από τη σκοπιά των προσεγγίσεων αυτών, το σώμα, ως συστατικό στοιχείο της υποκειμενικότητας αναδεικνύεται σε πεδίο εγγραφής και φορέας πολιτισμικών αξιών και κοινωνικών πρακτικών, κριτήριο ιεραρχικών ταξινομήσεων, και μικρογραφική αναπαράσταση του σύμπαντος στο πλαίσιο του οποίου τοποθετείται η ανθρώπινη κοινωνικότητα και οι σχέσεις των ανθρώπων με υπερφυσικές οντότητες και δυνάμεις. Η επισκόπηση των κυριότερων θεωρητικών προσεγγίσεων στην ανθρωπολογική μελέτη του σώματος συνοδεύεται από την παρουσίαση εθνογραφικών παραδειγμάτων τα οποία αναδεικνύουν την πολιτισμική ποικιλομορφία που στοιχειοθετούν οι επιμέρους αντιλήψεις και πρακτικές που αφορούν τη θνητότητα και τη φροντίδα για το θνητό σώμα. Η εστίαση αυτή θεμελιώνεται στην επίγνωση ότι οι τρόποι με τους οποίους προσλαμβάνεται και αντιμετωπίζεται ο θάνατος αναδεικνύουν την πολλαπλότητα των προσεγγίσεων του σώματος ως διάστασης της υποκειμενικότητας. Η αξιολόγηση των φοιτητών βασίζεται σε προφορική παρουσίαση, γραπτή εργασία, εξέταση προόδου και γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου.

Τμήμα Ψυχολογίας

Φεμινιστικές προσεγγίσεις στην ψυχολογία: Θεωρητικό πλαίσιο και εφαρμογές στην εκπαίδευση
Διδάσκουσα: Β. Δεληγιάννη
Kωδικός Τμήματος Ψυχολογίας: Ψ-856

Πρόκειται για ένα σύνθετο μάθημα που εντάσσεται στο χώρο της κριτικής ψυχολογίας. Αποτελείται (α) από ένα εισαγωγικό μάθημα με τίτλο ‘Φεμινιστικές θεωρήσεις της κοινωνίας και της επιστήμης’ και (β) από ένα εργαστήριο με τίτλο ‘Ταυτότητες φύλου στην οικογένεια και το σχολικό πλαίσιο’. Στόχοι του μαθήματος είναι (α) να εισαγάγει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στην κριτική προσέγγιση της επιστήμης της Ψυχολογίας, (β) να τους δώσει την ευκαιρία να κατανοήσουν τις αρχές της φεμινιστικής προσέγγισης στην ψυχολογία (γ) να τους προσφέρει τη δυνατότητα να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο η φεμινιστική ψυχολογία βρίσκει τις εφαρμογές της σε πτυχές του επαγγέλματος του ψυχολόγου στο πλαίσιο του σχολείου.

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας

Λογοτεχνία και «αρρενωπότητα»
Διδάσκων: Γ. Πάγκαλος
Κωδικός Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας: ΛΟΓ

Η παραδοχή της κοινωνικής κατασκευής του φύλου (gender) εκχωρεί μια κεντρική θέση στην εξέταση των λογοτεχνικών κειμένων, καθώς αυτά όχι μόνο αντικατοπτρίζουν κοινωνικούς λόγους και στερεότυπα σχετικά με την έμφυλη ταυτότητα και τη σεξουαλικότητα (με έναν ιδιαίτερο, συχνά διφορούμενο, τρόπο), αλλά ταυτόχρονα τα παράγουν και τα διαδίδουν. Μια έμφυλα προσανατολισμένη λογοτεχνική κριτική προσπαθεί να απαντήσει σε ερωτήματα σχετικά με τη λειτουργία αυτών των μηχανισμών, τη χρήση των λογοτεχνικών μέσων στη δόμηση ή/και στην υπονόμευση μιας έμφυλης εικόνας, τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται σε ένα έργο οι αμφισημίες της ταυτότητας των φύλων και εντέλει επιδιώκει να ανιχνεύσει τη σχέση όλων αυτών με τους λοιπούς λόγους που διέπουν μια ιστορική περίοδο. Αυτά τα ζητήματα διερευνώνται στο προσφερόμενο μάθημα από τη σκοπιά της «αρρενωπότητας» (Männlichkeitsforschung-men’s studies), χρησιμοποιώντας παραδείγματα που εκτείνονται από το κλασικό μυθιστόρημα διαμόρφωσης (Bildungsroman) έως τη μεταμοντέρνα «Pop λογοτεχνία».
Αξιολόγηση: τακτική και ενεργός συμμετοχή-προφορική παρουσίαση-γραπτή εργασία.